Przewód izolowany jednożyłowy

Przewód izolowany jednożyłowy jest absolutnie fundamentalnym i najbardziej podstawowym komponentem w elektrotechnice, stanowiącym uniwersalny budulec do tworzenia obwodów elektrycznych w niezliczonych aplikacjach. To pojedyncza żyła przewodząca, najczęściej miedziana, pokryta warstwą izolacji elektrycznej, która nie posiada dodatkowej, wspólnej powłoki zewnętrznej. Jego prosta, lecz precyzyjnie zdefiniowana konstrukcja sprawia, że jest on wszechobecny – od okablowania wewnątrz szaf sterowniczych i rozdzielnic, przez instalacje puszkowe w budynkach, aż po wewnętrzne połączenia w urządzeniach AGD i elektronice.

Budowa i kluczowe rozróżnienie: drut vs. linka

Choć koncepcja jest prosta, o przeznaczeniu przewodu jednożyłowego decyduje w głównej mierze konstrukcja jego żyły przewodzącej.

Przewody z żyłą jednodrutową (drut), oznaczane w Polsce symbolem DY, charakteryzują się sztywnością i stabilnością kształtu. Są one przeznaczone wyłącznie do układania na stałe, najczęściej w rurkach lub kanałach instalacyjnych, a także do wykonywania połączeń w instalacjach puszkowych. Ich sztywność ułatwia przeciąganie ich przez peszle na dłuższych odcinkach i zapewnia stabilne, pewne połączenie w zaciskach osprzętu (gniazd, łączników) oraz w szybkozłączkach instalacyjnych.

Zupełnie inną rolę pełnią przewody z żyłą wielodrutową giętką (linka), oznaczane symbolem LgY. Składają się one z wielu cienkich drucików miedzianych skręconych razem, co nadaje im dużą elastyczność i odporność na wielokrotne zginanie. Są one absolutnym standardem w wykonywaniu połączeń wewnętrznych w szafach sterowniczych, rozdzielnicach i urządzeniach. Ich giętkość pozwala na łatwe i estetyczne prowadzenie okablowania między aparatami, a także na podłączanie elementów umieszczonych na ruchomych częściach, takich jak drzwi szafy. Należy bezwzględnie pamiętać, że zakończenie przewodu typu linka przed wprowadzeniem do zacisku wymaga zastosowania końcówki tulejkowej, która spaja druciki w jeden solidny pin.

Materiał izolacji i jego wpływ na zastosowanie

O parametrach elektrycznych i odporności środowiskowej przewodu decyduje materiał, z którego wykonana jest jego izolacja.

Najbardziej rozpowszechnionym i uniwersalnym materiałem jest polwinit (PVC). Izolacja polwinitowa, jak w przewodach DY i LgY, oferuje dobre właściwości dielektryczne i mechaniczne w standardowych warunkach i jest stosowana w większości aplikacji ogólnego przeznaczenia.

W zastosowaniach, gdzie wymagana jest podwyższona odporność termiczna, stosuje się przewody z izolacją wykonaną z polietylenu usieciowanego (XLPE) lub gumy silikonowej. Pozwalają one na pracę w znacznie wyższych temperaturach, co jest kluczowe np. w pobliżu silników, grzałek czy w oprawach oświetleniowych.

W miejscach o podwyższonych wymaganiach bezpieczeństwa pożarowego, takich jak budynki użyteczności publicznej, tabor kolejowy czy statki, obligatoryjne jest stosowanie przewodów bezhalogenowych (H05Z-K, H07Z-K). Ich izolacja, wykonana ze specjalnych mieszanek LSOH, w przypadku pożaru nie emituje toksycznych i korozyjnych dymów oraz ogranicza rozprzestrzenianie się płomienia.

Kluczowe parametry techniczne

Dobór przewodu jednożyłowego jest precyzyjną decyzją, która musi być oparta na projekcie instalacji. Podstawowym parametrem jest znamionowy przekrój żyły, wyrażany w milimetrach kwadratowych (mm²), który determinuje jego obciążalność prądową. Równie ważne jest napięcie znamionowe izolacji, podawane jako U₀/U (np. 300/500 V, 450/750 V). Wartość U₀ oznacza napięcie między żyłą a ziemią, a U – napięcie międzyżyłowe w instalacji wielofazowej.

Kolor izolacji pełni kluczową rolę identyfikacyjną, zdefiniowaną przez normy. Kolor żółto-zielony jest bezwzględnie zarezerwowany dla przewodów ochronnych (PE). Kolor niebieski jest przeznaczony dla przewodów neutralnych (N). Inne kolory, takie jak brązowy, czarny czy szary, są stosowane dla przewodów fazowych (L).