Łącznik żaluzjowy/roletowy

Łącznik żaluzjowy lub roletowy jest wyspecjalizowanym aparatem elektroinstalacyjnym z grupy łączników sterowniczych, zaprojektowanym od podstaw z myślą o bezpiecznym i intuicyjnym sterowaniu silnikowymi napędami osłon okiennych, takich jak rolety, żaluzje, markizy czy ekrany projekcyjne. W przeciwieństwie do standardowego łącznika oświetleniowego, jego konstrukcja wewnętrzna – zarówno mechaniczna, jak i elektryczna – jest specjalnie przystosowana do specyfiki sterowania silnikiem, który wymaga podania napięcia na dwa oddzielne uzwojenia w celu realizacji ruchu w górę i w dół.

Zasada działania: mechaniczna i elektryczna blokada wzajemna

Fundamentalną cechą, która definiuje każdy profesjonalny łącznik roletowy, jest wbudowana blokada uniemożliwiająca jednoczesne załączenie obu kierunków ruchu. Podanie napięcia w tym samym momencie na uzwojenie "góra" i "dół" w silniku prowadzi do jego natychmiastowego uszkodzenia. Aby temu zapobiec, łącznik posiada specjalną konstrukcję mechaniczną, która fizycznie uniemożliwia wciśnięcie obu klawiszy naraz.

Co więcej, w bardziej zaawansowanych mechanizmach, stosuje się również blokadę elektryczną w konfiguracji styków, która sprawia, że wciśnięcie jednego kierunku automatycznie rozwiera obwód drugiego, zapewniając podwójny poziom bezpieczeństwa.

Typologia funkcjonalna: od przycisku po sterownik elektroniczny

Łączniki roletowe występują w kilku wariantach funkcjonalnych, dopasowanych do różnych typów napędów i oczekiwanego komfortu obsługi.

Łącznik klawiszowy (zwykły): To podstawowy typ, wyposażony w dwa klawisze, najczęściej oznaczone strzałkami "góra" i "dół". Posiada on dwie stabilne pozycje załączone. Oznacza to, że po wciśnięciu klawisza "góra", roleta porusza się w górę aż do momentu osiągnięcia krańcowego położenia (wyłącznik krańcowy w silniku przerywa obwód) lub do momentu manualnego przełączenia łącznika w pozycję neutralną (środkową).

Przycisk (łącznik chwilowy): W tym wariancie, klawisze nie posiadają stabilnej pozycji załączonej (działają jak przycisk dzwonkowy). Ruch rolety odbywa się tylko na czas przytrzymania klawisza. Jest to rozwiązanie bezpieczniejsze, dające pełną kontrolę nad ruchem, i jest obligatoryjne przy sterowaniu żaluzjami lamelowymi, gdzie pozwala na precyzyjne ustawienie kąta nachylenia lameli. Jest również stosowane w systemach sterowania grupowego lub inteligentnego, gdzie krótki impuls z przycisku jest interpretowany przez zewnętrzny sterownik.

Łącznik z kluczykiem: Wersja z kluczykiem zamiast standardowych klawiszy. Umożliwia ona zablokowanie sterowania roletami w określonej pozycji, uniemożliwiając ich obsługę przez osoby nieuprawnione, co jest przydatne w budynkach użyteczności publicznej lub do zabezpieczenia antywłamaniowego.

Sterowniki elektroniczne: Najbardziej zaawansowana forma, która w obudowie standardowego łącznika integruje zaawansowaną elektronikę. Oprócz lokalnego sterowania, oferują one dodatkowe funkcje, takie jak programowanie czasowe (automatyczne otwieranie i zamykanie o określonych porach), sterowanie centralne (możliwość jednoczesnego sterowania wieloma roletami) czy podłączenie do czujników słonecznych i wiatrowych.

Konstrukcja i aspekty montażowe

Podobnie jak inne elementy nowoczesnego osprzętu, łączniki roletowe mają konstrukcję modułową. Składają się z mechanizmu montowanego w puszce podtynkowej, dedykowanego podwójnego klawisza (często ze strzałkami i mechaniczną blokadą) oraz ramki maskującej. Pozwala to na pełną integrację stylistyczną i kolorystyczną z resztą osprzętu (gniazdami, łącznikami oświetlenia) w danym pomieszczeniu.

Przy podłączaniu należy zwrócić szczególną uwagę na prawidłowe zidentyfikowanie i podłączenie przewodów: fazowego (L), neutralnego (N) oraz dwóch przewodów sterujących prowadzących do silnika (góra/dół). Błędne podłączenie może prowadzić do nieprawidłowego działania lub uszkodzenia napędu.